Polecamy strony

Dzieje kościelne Kołaczyc

Praca magisterska Wojciecha Merkwy pisana na Uniwersytecie Rzeszowskim pod kierownictwem prof. dr hab. Jerzego Motylewicza

WSTĘP

Z biegiem lat coraz częściej wraca się myślami do swojego dzieciństwa, do czasów wczesnoszkolnych, kiedy zdobywało się pierwsze informacje o życiu, o swoim kraju i świecie. Nierzadko wspomina się bieg początkowych lat swojego życia, w których kształtował się nam charakter, światopogląd oraz, co jest bardzo istotne w dalszym życiu, właściwy szlachetny stosunek do współżycia z ludźmi i przyrodą.
Wiążą się one nie tylko z nauką, lecz przede wszystkim z wychowaniem, które decyduje o postawie człowieka wobec spraw niejednokrotnie trudnych występujących w późniejszym życiu, wymagających jednoznacznej postawy i wyboru.
Znaczącą rolę w wychowaniu młodego pokolenia odegrał i nadal odgrywa kościół. Stąd też wraca się we wspomnieniach do niego i swojej parafii, z którą od urodzenia związani jest się związanym na całe życie. Stąd też zrodziła się myśl przygotowania dziejów rodzinnej parafii w Kołaczycach, założonej w 1339 roku przez Benedyktynów z Tyńca, którzy to byli jej właścicielami aż do pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku. Drugą bardzo ważną datą w dziejach Kołaczyc było nadanie im praw miejskich przez króla Kazimierza Wielkiego w 1354 roku, co szybko przyspieszyło ich rozwój gospodarczy.

O Kołaczycach napisano też wiersz :
Kołaczyce to miasteczko
Niegdyś było to siołeczko
Niezadługo miastem będzie
Będą o nim pisać wszędzie.

Okolice okazałe
I powietrze tu wspaniałe
Choć nie całkiem turystyczne
Odwiedziny ma tu liczne.

Kościoła i szkół kontury
Widać w słońcu z każdej góry
Które teren otaczają
Jak wulkany wyglądają […]


Dużo z Kołaczyc rodaków
Wpisano do prawych Polaków
Którzy oddali w spuściźnie
Życie z miłości Ojczyźnie […]

Gród z ryneczku błogosławi
Statua patronki parafii
Świętą Annę lud miłuje
Że się nim wciąż opiekuje […]


Praca niniejsza składa się z pięciu rozdziałów. Charakter wprowadzający ma rozdział 1, ukazujący najważniejsze aspekty środowiska geograficznego, takie jak :
- położenie
- dzieje geologiczne
- kształtowanie się klimatu
- rozwój fauny i flory.

Rozdział 2 poświęcony jest w całości procesom osadniczym w rejonie Kołaczyc.
Rozdział 3 ukazuje rozwój parafii rzymsko – katolickiej w Kołaczycach od początku jej istnienia do XVIII wieku. W rozdziale tym wyeksponowane zostały zagadnienia, takie jak :
- przynależność administracyjna parafii,
- założenie parafii przez Benedyktynów z Tyńca w 1339 r.;
- pierwszy kościół ufundowany przez benedyktyna Henryka I ;
- losy późniejszych świątyń ;
- kształtowanie się stosunków społecznych.

W rozdziale 4 zostały przedstawione losy parafii po reformie cesarza Józefa II, z położeniem akcentu na takie fakty jak :
- przynależność parafii do diecezji krakowskiej ;
- jej przejście na krótko do nowo utworzonej diecezji tarnowskiej w 1786 r. ;
- obecność w diecezji przemyskiej od 1807 aż do roku 1992, kiedy to po nowym podziale parafia znalazła się w diecezji rzeszowskiej.

Rozdział 5, najobszerniejszy, przedstawia dzieje parafii kołaczyckiej w początkach XX wieku, poprzez I wojnę światową, dwudziestolecie międzywojenne aż po rok 1945. Poświęcony jest on następującym zagadnieniom :
- wzniesienie przez parafian kolejnej świątyni ;
- życie religijne parafian ;
- zawierucha wojenna i jej wpływ na losy parafii.

Zawartość merytoryczna pracy oparta została na bogatej literaturze przedmiotu i źródłach rękopiśmiennych, drukowanych. Szczególnie ważne w realizacji tematu były opracowania naukowe, popularnonaukowe i publicystyczne, dotyczące wyłącznie dziejów kościoła i parafii w Kołaczycach.
Również kwerenda w księgach metrykalnych, przechowywane w archiwum parafialnym w Kołaczycach dostarczyły wiele cennego materiału do analizy. W oparciu o nie można bowiem odtworzyć genealogię wielu współcześnie żyjących rodzin.
Zasadniczy zrąb informacji źródłowych uzyskany został z pierwszych akt wizytacyjnych parafii z lat 1595 – 1618 przechowywanych w Archiwum Kurii Metropolitarnej w Krakowie, oraz późniejszych z lat 1781 – 1826 przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Przemyślu.
Przy opracowywaniu danych pomocne okazały się również następujące materiały :
- Monografia miasteczka Kołaczyc na podstawie „Opisu powiatu jasielskiego” ks. Władysława Sarny z roku 1908, Kraków 1939 ;
Dzieło W. Sarny zasługuje na bardzo szczegółowe omówienie. Jego „Opis powiatu jasielskiego” jest wynikiem godnej podziwu pracowitości i zawiera mnóstwo wiadomości zaczerpniętych tak z opracowań, jak też i archiwaliów, głównie akt ziemskich i grodzkich. Wykorzystał też ks. W. Sarna akta parafialne i niektóre miejskie .
- Studia z dziejów Jasła i powiatu jasielskiego pod red. J. Garbacika ;
- Kroniki archiwum parafialnego w Kołaczycach obejmujące lata 1610 – 1774 oraz 1896 – 1951 ;
- Kronika Szkoły Podstawowej w Kołaczycach obejmująca lata 1889 – 1965 ;
- Rękopisy i źródła drukowane Archiwum Diecezjalnego w Przemyślu i Biblioteki Seminaryjnej w Przemyślu.

Treść pracy ożywiają i wzbogacają zamieszczone w niej ryciny, mapki, tabelki i zestawienia. Pewne dodatkowe informacje przynoszą wywiady z mieszkańcami Kołaczyc. Całość zamyka wykaz literatury, która została wykorzystana przy opracowywaniu tekstu.
Na koniec chciałbym złożyć serdeczne podziękowania kilku osobom, które przyczyniły się do zgromadzenia materiałów do mojej pracy magisterskiej. Serdecznie dziękuję ks. Henrykowi Borczowi, dyrektorowi Archiwum Diecezjalnego w Przemyślu, siostrze Elżbiecie, pracującej w Bibliotece Seminarium Duchownego w Przemyślu, a także ks. proboszczowi Janowi Sabatowi, za udostępnienie mi cennych materiałów, które przyniosły efekt w formie tej pracy.


 [1]  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15  16  17  18  19  20  21  22  23  24  25  26  27  28  29  30  31  32  33  34  35  36  37  38  39  40  41  42  43  44  45  46  47  48  49  50  51  » 

Powrót

Wyszukiwanie

Spacer po kościele

Dzisiaj jest

czwartek,
21 września 2017

(264. dzień roku)

Zegar

Liturgia słowa

Czytania:

  • Ewangelia:

Sonda

Z czego słyną Kołaczyce?

Z wód zdrojowych.

Ze sprzedaży wąsów.

Z drewnianego rowera.

Z tycznej cebuli.

Z Radia Internetowego

Z Telewizji Internetowej


Dźwięk



Licznik

Liczba wyświetleń:
9858735